75 urte beteko zituen Carl Saganek 2009ko azaroaren 9an. Lehehengo Carl Sagan day ozpatu zen orduan. Aurreko larunbatean izan zen. Berandu bada, gaur ozpatzen dugu guk Carl Sagan handiaren eguna. Aurten Cosmos-eko sarrerako musika entzunaz. Ze handiaVangelis.

Harrigarria bideoa. Bukaerarte ikusi, mesedez.

Horrela ikusiko ziren Lurretik planetak Ilargia dagoen distantziara egongo balira. Gauez eta egunez.

Eta nola ikusiko genuen Ilargia 400.000 kmtara egon beharrean, ISSa dagoen distantziara, 400 km-tara, balego. Ederra baina, zer esanik ez, ezagutzen dugun Lurra pikutara joango zen horrela. Marea indar izugarriak, agur atmosfera,…

Dena den, bideo hauen arteko didaktikoena, agian, atera zen lehena da. Hau:

Scale from Brad Goodspeed on Vimeo.

Joan den ekainaren 26tuk uztailaren 1era, Gasteizeko udalaren HAZIAK programaren barnean, eta laotramitad.org astronomia lan taldearen eskutik, tailer erakargarri hau burutu zen: estratosferaraino heldu zen zunda bat egin. 

Hau da 35 kmko luera maximotik ikusten dena, 180 km erradiodun borobila:

Ekialdera | Kreditua: laotramitad

Iparraldera | Kreditua: laotramitad

Mendebaldera | Kreditua: laotramitad

Bisibilitate erradioa| Kreditua: laotramitad

Proiektuaren inguruko informazio guztia, laotramitad-ekoen web orrin duzue: Sonda estratosférica HAZIAK 1

Eta, azkenik, hemen bideoa. 7 minutu ingurukoa da, baina merezi du. Prosezu guztia kontatzen dute, Bingen Mendizabalen musikarekin. Merezi du.

Haziak 1 from laotramitad on Vimeo.

Mare Humorum | Egilea: Francisco Javier Pobes Serrano

Behar beharrezkoak dira astronomian konparaketak. Objektu eta distantzia astronomikoen jabe egiteko ezinbestekoak dira. Hitzegin dugu horretaz aurretik:  Tamaños relativos I, II eta III.

Joan zen larunbatean LPODek Francisco Javier Pobes Serrano-ren muntaketa bat aukeratu zuen, non  Mare Humorum iberiar peninsularen erdian jartzen zuen. Goialdean, eskerrean, Gassendi kraterra. Krater horren barnean, Hego Euskal Herri osoa sartuko zen. Mare Humorumen, berriz, askoz ere gehiago.

Krater zaharra da Mare Humorum. Ustez orain dela 3900 milioi urte sortu zen eta basalto kapa batek bete egin zuen, talkak eragindako sumendien aktibitatea dela eta.

Non dago Mare edo itsaso hau ilargian? Hemen duzue:

Amaitzeko, aurkakoa egin ahal dugu. Iberiar peninsula, irudimenarekin, Ilargian kokatu. Ez da hain handia Ilargia, ezta?

Uztailaren 1etik 5era X Encuentros para la enseñanza de la Astronomía ospatuko dira Lleidan. Bi urtetik behin izaten dira topaketa hauek eta galduezineko hitzordua da era batera edo bestera astronomiaren irakaskuntzan murgilduta gabiltzenondako. Izen ematearen berri post honen  bukaera aldera aurkituko duzue.  Adi, izen ematearen lehenenego epea ostiral honetan amaitzen da eta.

Hauek tailerrak eta komunikazioak. Informazio gehiago bigarren komunikatuan.

TAILERRAK  (bi ordukoak dira eta 3 egin ahalko ditu partaide bakoitzak, zerrenda honetatik aukeran):

1. Cosmología para secundaria. Irakaslea: Juan Tomé.
2. Astronomía con Geogebra. Irakasleak: Antonio Arribas y Agustín Lavilla.
3. Fotografía astronómica en el aula de secundaria. Irakaslea: José Manuel Pérez.
4. El Telescopio de Galileo. Irakaslea: José Antonio de los Reyes.
5. Búsqueda de micrometeoritos. Irakasleak: Sensi Pastor y José Antonio de los Reyes.
6. ¿Nos vamos de viaje a Marte? Irakaslea: Esteban Esteban.
7. Libro-maqueta de las estaciones del año. Irakaslea: Ángela del Castillo.
8. Son-Cube: experimentos en la frontera del espacio. Irakaslea: Kike Herrero.
9. Modelos astronómicos y maquetas astronómicas. Irakaslea: Avelino Álvarez Vázquez.
10. Evaluación docente de una clase sobre nucleosíntesis estelar. Profesora: Finita Poveda.
11. Observación solar y digitalización de imágenes. Irakaslea: Joan Manuel Bullón.
12. Presentación Luna. Irakasleak: Rosa Maria Ros. Carles Schnabel i Rat Parellada

KOMUNIKAZIOAK (15 minutukoak)

1. Modelo unidimensional del universo en expansión. Irakaslea: Juan Tomé.
2. Historia de la energía en el universo. Irakaslea: Juan Tomé.
3. Webquest de Astronomía. Irakaslea: Esteban Esteban y Lydia Fernández de Luco.
4. Astronomía en remoto desde el Montsec. Irakaslea: Salvador Ribas.
5. La esfera celeste y sus mitos. Irakaslea: Sebastián Cardenete.
6. Aplicaciones didácticas de la representación del horizonte del centro escolar. Irakaslea: Juan Carlos Rodríguez. Grupo Kepler
7. Asociación Cel Fosc. Irakaslea: Josep Maria Bosch.
8. La labor de los observatorios públicos en la Enseñanza de la Astronomía. Irakaslea: Sensi Pastor.
9. La Societat Astronòmica de Lleida. Irakaslea: Josep Mallol.
10. Observar el cielo. Lleidako Col•legi públic de Pràctiques II-ko irakasleen eskutik.

11. NASE. Irakaslea: Rosa Maria Ros y Ricardo Moreno.
12. UNAWE. Irakaslea: Rosa Maria Ros y Jaume Fabregat.
13. Construcción de una cúpula de bajo coste para proyección de Stellarium con proyector y espejo esférico. Irakaslea: Olga Gutiérrez y Xavier Franch.
14. Investigando sobre Astronomia. Irakaslea: Anicet Cosialls.
15. Que se puede hacer en la Enseñanza de la Astronomía una vez jubilado. Irakaslea: Julen Sarasola.
16. El experimento de Levi Ben Gerson con cámara fotográfica. Irakaslea: José Manuel Pérez.

HITZALDIAK

Hasierakoa: El bosón de Higgs o lo que son las cosas, Dr. Álvaro de Rújula. 

Amaierakoa: Los Hijos del Sol: astronomía y paisaje en el Mediterráneo en la Antigüedad, Dr Juan Antonio Belmonte. 

Izen emate epeak eta matrikulak:

Ekainaren 15erarte:

• ApEAko bazkidea: doan
• Besteak: 20 euros

Ekainaren 15etik aurrera:

• ApEAko bazkidea:40 euros
• Besteak: 70 euros

Izen ematea: Formulario de inscripción para los X Encuentros

2009an ospatu zen Astronomiaren urtearen proiektu arrakastatsuenetariko bat  urte horretako martxoaren 26an burututako Lurraren erradioaren neurketa izan zen. Pere Closasen eskutik, neurketa hartan parte hartu genuen guztiok oroitzapen ezin hobea gordetzen dugu.

Urte berean Argentinan Proyecto Eratóstenes deiturikoa martxan jarri zen, Departamento de Física de la Facultad de Ciencias Exactas y Naturales de la Universidad de Buenos Aires (Argentina), Laboratorio Pie-rre Auger, Universidad Tecnológica Nacional, Regional Mendoza (Argentina) eta Asociación Física Argentinak bultzatuta.

Aurrera jarraitu du Proyecto Eratóstenes proiektuak urte hauetan eta joan zen urtean, estatu mailako bi ikastetxek parte hartu genuen neurketan. Úbeda-ko (Jaén) Colegio Salesiano Santo Domingo Savio, eta Bergarako Aranzadi Ikastola.

Esperientzia aberasgarria izan zen ikasleentzat, itsasoaren beste aldeko ikaslerekin elkarlanean egin genuelako neurketa. Partside guztien neurketaz gain, binaka egiteko aukera ematen dutelako, Hegoamerikako ikastetxeekin kontaktu zuzenean.

Izena emateko epea abuztuaren 20rarte da. Neurketak , berriz, irailaren 14tik 24ra izango dira.

• Aurtengo neurketaren inguruko informazioa: Proyecto Eratóstenes 2013
• Informazio orokorra eta harremanetarako kontaktua: Proyecto Eratóstenes
• Izen ematea: Registro medida 2013

Hemen iazko partaide batzuk, argazkietan.

Aranzadi Ikastola | Bergara (Gipuzkoa)

Colegio Salesiano Santo Domingo Savio | Úbeda (Jaén)

 CENM| Rio de Janeiro, Brasil

Instituto Fray Mamerto | Buenos Aires, Argentina

Santa Eufemia | Cordoba, Argentina

Denok entzun dugu inoiz telebistak gizendu egiten duela. Ez dakigu zergatik gertatzen den. Baina espazioan egoteak bai gizentzen duela. Eta azalpen bitxia du horrek. a la ISS.

Ezaguna egin zaigu Chris Hadfield azkenaldi honetan. Grabitate ezaren zeinbat bitxikeri erakutsi dizkigu. Baina bada efektu bat, bere bideo guztietan agertzen dena, aipatu ez dena: ikusi Chrisen aurpegia goiko argazkietan.

9,8 m/s² ko grabitate azelerazioa dugu lurrazalean. Era gure aurpegiak igartzen du. Beherantz luzatuta dugu. baina ez dago horrelakorik espazioan. Hori dela eta, aurpegiz gizenduta agertzen dira astronautak. Ez dugu tranparik egin. Hemen bideo originalak.

Grabitateak gure aurpegian eragina duela, El Hormigueroko bideo honetan ikus dezakegu. Ikusi bideoa. Motza da. Interesatzen zaiguna 2:30 minutuan amaitzen da.

Durangoko Astronomia Gelako Esteban Estebanek berak asmatu eta eginiko eguzki erlojuen inguruan hitzegten digu oraingoan. Benetan ikusgarriak. Ahal baduzue, bisitatu gela. Merezi du.

Benetan bitxia izan behar du ISSn bizimodua. Chris Hadfield astronauta kanadiarra, gaur egungo ISSko komandantea, zenbait bideotan grabedaderik gabeko bizimoduaren zenbait bitxikeri erakutsi ditu.

2012ko abanduaren 21ean heldu zen  ISSra eta maiatzean dator bueltan Lurrera. APOD aukeratua izan zen bere bideo bat atzo. Baina beste bideo interesgarri batzuk ere baditu. hemen bilduma

Ura toaila batean.

Sukaldaritza espazioan.

Noa moztu azazkalak espazioan.

Nola garbitu hortzak espazioan.

Negar egin al da espazioan?

Nola moztu ilea espazioan.

Hemen bideo guztiak Expedition 34/35: Chris Hadfield on the ISS