Elektrizitatearen historia BBCaren hiru dokumentaletan. Erosoago ikusi ahal izateko, keepvid erabili dezakezue.

Denak ikusteko denborarik ez baduzue, ikusi gutxienez bigarrena 25. minututik aurrera. Edison eta Teslaren arteko borroka azaltzen da bertan. Kontatu daiteke lehia hau hobeto, baina ondo dago horri buruz ezer ez dakienentzat

Benetan bitxia izan behar du ISSn bizimodua. Chris Hadfield astronauta kanadiarra, gaur egungo ISSko komandantea, zenbait bideotan grabedaderik gabeko bizimoduaren zenbait bitxikeri erakutsi ditu.

2012ko abanduaren 21ean heldu zen  ISSra eta maiatzean dator bueltan Lurrera. APOD aukeratua izan zen bere bideo bat atzo. Baina beste bideo interesgarri batzuk ere baditu. hemen bilduma

Ura toaila batean.

Sukaldaritza espazioan.

Noa moztu azazkalak espazioan.

Nola garbitu hortzak espazioan.

Negar egin al da espazioan?

Nola moztu ilea espazioan.

Hemen bideo guztiak Expedition 34/35: Chris Hadfield on the ISS

Sovietarrak Ilargian: Lunokhod dokumentala ikusi bazenuten, Chernobyl agertu zela bertan gogoratuko duzue. Sobietarrak Alexander L. Kemurdzhian, Lunokhod ontzien ingenieroarengana jo zuten Chernobyleko garbiketa lanetan lagunduko zuen robot baten bila. Ilargian egindako lanetik ateratako diseñuak izan ziren abiapuntu.

Urte batzuk ditu dokumental honek. Latza izan zen Chernobylen gertatutakoa. Froga bat egiten ari zirela gertatu zen akzidentea eta beldurgarria izan zen likidadore deiturikoen lana.

Denetarik igo dute, dagoeneko, estratosferara globoan. Hitzegin genuen horretaz hemen: Objektuak espaziora, globoan. Hello Kitty eta Rafa Nadalen raketa falta ziren.

Rafa Nadalen raketa, bertsio laburrean.

Rafa Nadalen raketa, bertsio luzea.

Hello Kitty

Informazio gehiago: scientificamerican

Aste bukaera honetan zientziaren dibulgazioaren inguruko hitzordu polita dago Bilbon: Amazings Bilbao. Aukera izanez gero, merezi du eskapadatxo bat egitea bertara. Bilbao. DDena dela, ezin baduzu ere zuzenean jarraitzeko aukera izango duzue, ETBk streamingen bidez emango bai du. Astea aurrera joan ahala, ezango dugu blog honetan.

Hemen programa:

Irailaren 28a, ostirala
Goizeko programa

Arratsaldeko programa

Aukera desberdinak ostiral arratsalderako. Hemen dituzue guztiak: Consejos y noticias para Bilbao 2012

Irailaren 29a, larunbata
Goizeko programa

Irailaren 29a, larunbata
Arratsaldeko programa

Bilbon ikusiko gara!!

Oso gustoko ditugu konparaketak. Ezinbestekoak gauzen benetako tamainaz jabetzeko.

Gaur zintzilikatzen dugun bideoan, NASAko SDOk otsailak 9tik 11ra ateratakoa, eguzki beltzune talde baten eboluzioa ikusten da. The Sun Todaykoek Lurra eta Jupiterren tamaina ondoan ipinita igo dute youtubera.

Harrituta beltzuneen tamainarekin? Ba kontutan izan hauek nahiko beltzune arruntak direla. Handienak Jupiter baino handiagoak izaten dira!

Hitzegin genuen, orain dela hilabete batzuk Coriolisen indarraren inguruan: Los Simpson, Coriolis y el agua de los retretes (I), Los Simpson, Coriolis y el agua de los retretes (y II) eta La fuerza de Coriolis no existe. La fuerza centrífuga, tampoco. Sarean aurkitu ditugu han aipatzen genituen zenbait gauza erakusten dituzten bideoak. Hemen lehenengo bideoa:

Coriolis-en indarraren eragin nagusia ikusten da, argi eta garbi, bideo honetan. Indar hori dela eta, borraskak alderantziz biratzen dituzte hemisferio batean edo bestean. Irudian dituzue, geziekin, zenbait borraska:

Bigarren detailea, hau ere Coriolisen indarrarekin lotuta, ekuadorean dugu. Lainotasuna nahiko jarraia da hor. Eta, ikusten den bezala, ez dago borrasken biraketarik hor.

Beste gauza interesgarri bat, bideoan nabaria dena, atmosferako airearen zirkulazioa da. nahiko konstantea da. Badira zenbait korronte beti daudenak hor, Amarikatik Europara bidaiatzeko aprobetxatzen dena, adibidez. Beste bideo honetan, atmosferako ur baporea eta euri prezipitazioa simulatzen duena, ere, garbi ikusten da.

Beste bideo honek Lurrean dugun egoera bitxi bat erakusten digu. Non daude munduko basamortuak? Ekuadorraren inguruko bi gerrikotan. Aurrreko bideoan ikusten den bezala,ez da hor lainorik eta prezipitaziorikizaten.

Atmosferako airearen zirkulazioaren ondorioa dira bi gerriko horiek. Eta beraien zabalera ez da denboran zehar kostantea. Poloetan egiten duen hotzaren araberakoa da zabalera. Hotz gehiago egiten duenean, zabalera txikiagoa dute gerrikoek. Horrela orain dela 10.000-15.000 bat urte kobazuloetan bizi ginenean, hotz handiagoa egiten zuen eta gerriko hauek estuagoak ziren. Berdeagoa zen Sahara, bertan gaur egun ikusten diren pintura rupestreak adierazten duten bezala.

El mal del cerebro Antonio Martínez Ron-ek  (Fogonazos) lainformación.com-erako zuzendutako dokumentala da. Bi zatitan, zuzeneko elkarrizketen bidez, burmuineko gaixotasunen inguruan hitzegiten digu. Harrigarriak dira teknologia berriei esker lortzen ari diren amaitzak. Ez dira definitiboak, baina ate bat irekitzen diote esperantzari.

Ikusi genuen bezala, kristalezko kopa finen erresonantziazko uhinen frekuentzia, entzuten ditugun soinu uhinen artean daude. Hau da,entzuten dugun frekuentzia batean bibrarazi ahal ditugu. Eta fenomenoak alderantziz ere funtzionatzen du. Hau da, kopak erresonantziazkofrekuentzia bat jasotzen badu, oszilatzen hasiko da. Apurtzeko lain izango da?Bai,heltzen den soinuaren anplitudea nahiko handia bada.

Cazadores de Mitos-en aztertu zuen kasua.  Hasteko,artifizialki emititutako soinuekin ahalegindu ziren kopak apurtzen. Horretarako erresonantziazko frekuentzia aurkitu zuten aurrena.  Kostata, baina lortu zuten, azkenik, kopa apurtzea. Hemen bideoa:

Jarraian Jaime Vendera ahots entrenatzailea gonbidatu zuten, ea gai zen kristaleko kopa bat ahotsarekin apurtzen. Ez dugu zati hau gaztelaniaz aurkitu. Hemen duzue, ingelesez. Ondo jarraitzen da.

Hemenduzue kopa apurtzen den unea. Harrigarria koparen oszlazioa ikustea.

Amaitzeko Ainhoa Arteta telebista prgrama batean kopa bat apurtzen. Bideo onena da fenomenoa ikusteko. Zoritxarrez irudia soinuarekiko aurreratuta dago eta nahiko “raro” ikusten da.

Askok jakingo duzue kristalezko kopak “soinua” ateratzen dutela behatz puntekin frotatzen baditugu, bideoan egiten duten modura. Harriduraz aurkitu dugu ba dela zein honetara profesionalki dedikatzen den. Poloniako Glass Duoren kasua da. Jarraian datorren bideo honetan bezala, kamera musikako festibaletan ere parte hartzen dute.

Eta bada, nola ez, kaleko espektalukua egiten duena.

Musika egiteko metodo arraroa iruditzen bazaigu ere, honen atzean dauden zientzia printzipioak edozein musika tresnan aurkitzen ditugun berdinak dira. Zein da lotura? Era erraz batean azaltzen saiatuko gara.

Har dezagun soka bat. Punta batetik lotu (edo beste norbaitek heltzen badu) eta beste hertzetik astintzen baduzu, ez da nekeza izaten uhin geldikor deiturikoa lortzea. hemen duzue, bideoan.

Hemen gauza bera, baina teknologiaren laguntzaz:

Apur bat pentsatuz, sokan ez dela edozein uhin “sartzen” nabarituko dugu. Sokaren luzera uhin geldikorraren uhin luzera erdiaren multiploa izan behar du.hau da, sokaren hertzek uhin erdien amaierarekin bat etorri behar dute. Irudian ikusiko duzue hobeto:

Oszilatzen duen objektuan (soka, kopa edo dena delakoa) “sartzen” diren uhinen frekuentziei, erresonantzia frekuentzia propio deritze.

Zergatik kopa horien soinua? Gure behatz puntekin uhin geldikorrak sortzen ditugulako kopan. Eta, kasu honetan, sortutako uhinen frekuentzia giza belarriak entzuten dituen frekuentzien artean dagoenez (20 Hz-20.000Hz), uhina entzuten dugu. Eta basuen diametroak desberdink direnez, soinuan era desberdinak dira. Hor dugu musika tresna, erabiltzeko prest. Basoa sendoa bada, sortuko dira han ere uhin geldikorrak. baina malgutasun gutxiago duenez, uhinen frekuentzia txikiagoa izango da eta ez dugu entzungo.  20 Hz baino gutxiagora oszilatuko du.

Zer gertatzen da basoan likido bat badugu? Frekuentzia aldatuko duela. Eta, horrez gain, uhina “ikusten” lagunduko digula. Bideo honetan duzue hori.

Hemen ere:

Musika tresna guztiak oinarritzen dira, era batera edo bestera, uhin geldikorren fenomenoan. Bibolina, kitarra edo beste edozein soka tresna jotzen dugunean, uhin geldikorrak sortzen ditugu soka, musika eginez. Aize instrumentuetan, berriz, putz egiterakoan uhin geldikorrak sortzen ditugu tuboan. Eta entzuten ditugun soinuak sortzen dira.

Berez, konplexuagoak dira fenomeno hauek. Ez da, berez, uhin geldikor bakarra sortzen, uhin geldikor sorta baizik. baina tira, idea bat egiteko balio du sinplifakizoak.

Ezin sarrerari amaiera eman uhin geldikorren kontu honetan oso famatua den gertaera bat: Tacomako zubiko kasua. 1940an etorri zen behera zubi hau, eraiki eta berehala. Fenomeno konplexuagoa da eta ez zen behera etorri uhin geldikorrak direla eta, tortsio izeneko antzeko beste fenomeno bategatik baizik. Baina tira, egia da uhin geldikorrak sortu zirela bertan. Bideoaren hasieran ikusi ditzakegu. Harrigarria.