NabigatzaileaPosiziozko Astronomia – Nabigatzailea

Perihelio zoriontsu on 2013!

Manu Arregi Biziola — Wed, 02 Jan 2013 08:58:11 +0000

2009an argitaratutako artikulu hau errekuperatzen dugu gaurkoan.

Ulertu al duzue txistea? Ez ziurrenik, astronomiarik ez badakizue. Eta baliteke astronomia dakizuen batzuk ere honetaz inoiz pentsatu ez izana aurretik. Gauza da erabiltzen dugun egutegia astronomiatik etorri arren, urteari hasiera emateko eguna guztiz arbitrarioa dela. Ikus dezagun zergatik.

Zenbait puntu berezi daude Lurraren Eguzkiaren inguruko orbitan. Hasierako puntuak bezala aukeratuak izateko aproposak. Aproposenetariko bi, aukeratutako puntuen inguruan daude, bat ez etorri arren.

Puntu berezi horietako bat neguko solstizioarena da –negukoa Ipar Hemisferioan, Udakoa, Hegoan- pasa den abenduaren 21ean. Lurraren ardatza eta eguzkia plano berean egon ziren egun horretan. Gure urtea, berriz, urtarrilaren 1ean hasten da. Ikusiko dugu, aurrerago, zergatik. Solstizio, perihelio eta urtaroei buruz hitz-egingo dugu orain.

Lurrak orbita eliptikoa deskribatzen du Eguzkiaren inguruan eta, hori dela eta, gertuen gaudenean udan gaudela pentsa dezakegu. Baina arrazonamendu hori behera dator hemen uda denean Hego Hemisferioan negua ela eta alderantziz. Gaur dago Lurra perihelioan. Igartzen al duzue bero gehiago?

Urtaroak, berez, Lurraren errotazio ardatzaren inklinazioa dela eta gertatzen dira. Goiko irudian duzue nola jotzen duen eguzki argiak Lurrean abenduaren 21ean. Lurraren ardatzaren inklinazioa dela eta, bete betean jotzen du Eguzkiak Hego Hemisferioan. Hona, berriz, zeharka iristen dira izpi horiek. Zirkulu polar Arktiarra baino latitude handiagotara ez dira izpi horiek iristen. Garai honetan eguzkia ez da ateratzen eta gaua da beti. Hemen ikusi al dezakegu. Irudia ez da aurtengoa, solstizioa 21ean izan zelako aurten eta ez 22an.

Ez dakigu El señor enviñeteadok txiste abere sakontasunean ulertzen duen. Lurretik at ikusita, ez da ulertzen zergatik ospatzen dugun urte berria urtarrilaren 1ean. Ez da egun berezia. Solstizioan (abenduaren 21ean aurten) edo perihelioan (gaur, urtarrilaren 2a, aurten) egingo bagenu, bere logika izango zuen. Ez urtarrilaren 1ean.

Zergatik ospatzen dugu orduan urtearen hasiera urtarrilaren 1ean? BaZirkunsizioaren eguna ospatzen dugulako. Paradoxiko xamarra bada ere, Nazareteko Jesus judua zelako. Ohiturak dio abenduaren 25ean jaio zela eta, juduen ohiturei jarraituz, zortzi egun beranduago (25a ere zenbatu egin behar da) zirkunzidatu egiten dutelako. Eta izena ematen diote. Hor erabaki zen urteari hasiera ematea.

Erromatarren garaitik hasten da urtea urtarrilean. Hasiera batean, martxoan hasten zuten erromatarrek urtea, militarrak neguan geldirik egon ostean, martxoan hasten zirelako berriz martxan, neguko hotzak pasa eta gero. Hori dela eta iraila “septiembre” edo “september” da, zazpigarren hilabetea zen, martxotik zenbatuta. Urtarrilera pasatu zuten urte hasiera, orduan aukeratzen zirelako kontsulak, gerran hasteko garaiz iristeko. K. A. 153 urtean egin zen aldaketa. Antza denez, egin zuen ahalegina Julio Cesarrek, K.A. 46 urtean egutegi juliotarra ezarri zuenean, urte hasiera solstizio egunera eramateko. Baina Senatua kontra jarri eta ez zuen lortu.

Kasualitate hutsa da gaur egun solstizioak eta perihelio eta afelioa hain gertu egotea. Peontza bat bezala mugitzen da Lurra. Irudian duzue mugimendu hori, azkar ikusita. Presezio mugimendua deritzo horri. 26 000 urte inguru behar ditu Lurrak hori egiteko. Prezesio mugimendua dela eta, banatzen joango dira solstizioak eta perihelio eta afelioa. Solstizioak orbitaren edozein puntutan ematen dira, prezesioarekin desplazatzen doazelako. Solstizioak Lurraren ardatza Eguzkira begira dagoenean dira. Eta perihelioa Lurra gertuen dagoenean eta afelioa urrutien dagoenean.

Gaur, 2013ko urtarrilaren 2an, pasatzen da Lurra periheliotik. Beraz PERIHELIO ZORIONTSU ON!

Eguzki eklipsea zuzenean, gaur gauean

Manu Arregi Biziola — Tue, 13 Nov 2012 16:05:24 +0000

Iturria Transparent to neutrinos

Gaur dugu ziurrenez astronomia munduak eskaintzen duen espektakulurik handiena: Eguzki eklipsea. Hego Pazifikotik ikusiko dute gaurkoa. Australian hasiko da eta Chileko kosta aurrean, itsasoan amaituko da. Bitxikeri bat du eklipse honek: azaroaren 14an hasi…eta 13an amaituko dela. Amaieran duzue bitxikeri horren zergatia.

Azaroaren 13ko 19:30 GTMtan hasiko da eklipsea, Euskal Herrian 20:30ak izango direnean. ,Dena den, totala 20:30 GTMtan izango da, hemen 21:30ak direnean.

Zela joango diren erretransmioak jakiterik ez dagoenez, hemen jartzen ditugu hortk zehar aurkitu ditugunak, nahi duzuena ikus dezazuen.

Bereziki interesgarria izango da Hot Air Balloon Cairnskoek egingo dutena. Dozena inguru globok hartuko dute parte erretransmisioan. Bitxia izango da eklipsea hor goitik ikustea. Giroa erakutsiko digutela suposatzen dugu eta ez eguzki diskoa, beste gehenek egingo duten bezala. Cairns Queenslanden (Australia) egongo dira, talde gehienak bezala. Ezin da, oraingoz, streamigna hemen zintzilikatu. Jarriko dugu, ahal denean. Jo, bestela, bertara: Hot Air Balloon Cairns.

Beste erretransmisio batzuk:

Expedición de la Universidad Complutense de Madrid

Video streaming by Ustream

Misión eclipse

Live video by Ustream

Cairns City Eclipse 2012 webcam

Video streaming by Ustream

Oak Beach, Cairnsetik gertu

Stream videos at Ustream

Lehen aipatu dugun bezala, bitxia da eklipsea 14an hasi eta 13an amaituko delako. Nola da posible? Ilargiak Lurrean proiektatuko duen itzalak data aldaketaren marra zeharkatuko duelako. Marra hori zeharkatzen duzunean ordu bera da…baina egun bateko aldea dago.

Jesus Peláez-en analema ederra

Manu Arregi Biziola — Wed, 05 Sep 2012 21:26:22 +0000

Ederra benetan Jesus Pelaez-ek argitaratu berri duen argazkia. APOD izatea merezi du. Burgoseko katedrala agertzen da bertan, eguzki analemarekin batera. Ez ditugu datu teknikoak inon aurkitu, baina urte batean zehar egiten dira argazki hauek. Zenbait egunetik behin argazki bat atera behar da, ordu berean. Eta hau da emaitza.

Eguzki analema Burgoseko katedralaren gainean. Egilea: Jesús Peláez

Maiatzeko eguzki eklipsea, LROk ikusita

Manu Arregi Biziola — Tue, 12 Jun 2012 10:42:02 +0000

Kreditua: NASA/GSFC/Arizona State University

LROren kamara (LROC) Lurrera begira jarri zen maiatzaren 20-21eko eguzki eklipsea gertatzen ari zen bitartean. 4 irudi jaso zituen, bat orbita batean eta beste bi hurrengoan. Hemen dira.

Crédito: NASA/GSFC/Arizona State University

Informazio gehiago: In the Shadow of the Moon

Nola mugitzen da Eguzkia Antartidan?

Manu Arregi Biziola — Wed, 30 May 2012 21:40:53 +0000

Eguzkia, Antartidan, ohi ez bezala mugitzen da. Irten eta sartu egiten da gure latitudetatik. Han berriz, udan, birka dabil denbora danean, inoiz sartu gabe. Hemen duzue Colin Horen timelapse honetan.

Nork dio Eguzkia mendebaltetik sartzen dela?

Manu Arregi Biziola — Fri, 30 Dec 2011 06:54:43 +0000

Beti esaten da Eguzkia ekialdetik sortzen dela eta mendebaldetik gordetzen dela. Ez ba.

Eguzki sarrera 2011ko ekainetik abendura.Iturria: Gruppo Astronomico Tradatese

Inguru horietatik bai, baina justu ekialdetik atera eta justu mendebaldetik atera, ekinozioetan gertatzen da.

Iturria: Universe Today

Astronomia eta nabigazioaren inguruko hitzaldia, gaur Oñatin

Manu Arregi Biziola — Thu, 16 Sep 2010 10:20:00 +0000

Gaur osteguna, irailak 16, Oñatiko Migel Deunaren jaien programazioaren barnean, Ilatargi Astronomia Taldeak, Oñatiko udalaren laguntzaz, hitzaldi interesgarri bat antolatzen du: “Breve historia de la navegación astronómica”, EHUko Nautikako Eskolako irakaslea den Javier Sánchez-Beaskoetxearen eskutik.

Non: Oñatiko Kultura Etxea, Santa Marina plaza
Ordua: 19:00
Oharra: Hitzaldia gaztelaniaz izango da

Sinopsia: “Durante esta charla se recorrerá la historia de la navegación marítima basada en la observación de los astros del cielo, esto es, utilizando la astronomía de posición, desde los inicios de la navegación en los que deducir la latitud era más o menos sencillo, hasta cómo se solucionó el problema de la Longitud en el s.XVIII”.

Gaurko okultazioaren azken berriak. Aurreikuspen berriak.

Manu Arregi Biziola — Thu, 08 Jul 2010 19:23:00 +0000

Aurreikuspenak dexente aldatu dira. Bilbotik, orindik ere, ikusi egingo dela dirudi. Hala ere aurreikuspenek ziurgabetasun tarte handia dute eta agian espero ez den lekutatik ikusten da. Roma asteroidearen orbita ez dago guztiz finkatuta eta hori dela eta gertazten da hau.

Ez da erraza horrelako bat ikusteko zer egin aholkurik ematea. Posible da okultazioa ikusteko baten batek kotxez 50 km egitea eta ikusi ez. Eta, ironikoki, bere bizilekutik ikustea.

Edozein kasutan gauerdirako 15minutu falta direnean begira egotea komeni da. Hau da IOTAk (International Occultation Timing Association) argitaratu dituen azken aurreikuspenak. Originala hemen. Eta hemen azken nobedadeak eta mapa Google Earthekin ikusi ahal izateko artxibo bat. Zorte on guztiei.

Ekaitza arriskua dago, beraz adi egon eguraldi aurreikuspenei ere. Hemen dituzue satelitearen azken irudiak. Zuzeneak bere orritik ikusteko hemen.

Eta Europa osoa hemen.

Iragarki eder bat

Manu Arregi Biziola — Tue, 30 Mar 2010 19:16:00 +0000

Bizimodua benetan gogorra da Lurreko ingurune batzuetan. Horrelako baten berri duguPixel y Dixel-i esker. Inuvik da, Zirkulu Polar Artiarraren barnean dagoen Kanada iparreko herri txiki bat. Iparreko Ushuaia dela esan dezakegu. Badago nor Usuhaia-Inuvik ibilbidea bizikletan egin duen. Googlemaps-en duzue kokatuta Inuvik, A baten bidez.

Beste mapa honetan ikusten da nola dagoen Inuvik, 200 km-tik besterik ez bada ere, Zirkulu polar artiarraren barnean.

Klima benetan gogorra hangoa -tenperatura -50ºC jaisten da neguan- baina, hori gutxi balitz, zirkulu polarraren barnean dagonez, neguan ez du hilabete batez eguzkia ateratzen. Hilabete bateko gaua dute. Udan, berriz, ez dago gaurik. Gauerdiko eguzkia dute eta hau, hilabete batez, ez da sartzen. Hitz egingo dugu guzti honetan egunen batean.

Zumos Tropicana-koek, iragarki eder bat grabatu zuten bertan neguan. Heliozko globo batean argi foku bat sartuz, eguzki artifizial bat egin zuten. Hemen da, azkenik, bideoa. Hunkigarria benetan.

Lurraren erradioaren neurketa: emaitzak

Manu Arregi Biziola — Fri, 26 Mar 2010 09:22:00 +0000

Dakizuenez, pasa den asteartean, martxoak 23, ospatu zen Lurraren erradioaren neurketaren bigarren edizioa. Eguraldiak ez zuen lagundu eta 102 partaidek eman bazuten izena, 525ak besterik ezin izan zuen neurketa egin, heren artean kanario, argentinar eta brasildarrak. baita Parisen zegoen ikastetxea.

Emaitzei dagokionez, hori gutxienekoa da. Garrantzitsuena, tresna sinpleak erabiliz -zuzen jarritako makila- eta imajinazioarekin, gauza handiak egin daitezkeela.

Dena den, jasotako emaitzekin egindako lehenengo hurbilketa batean 5975 km-ko erradioa kalkulatu dugu Lurrarentzat , batxilergoko liburuetan aipatzen diren 6370 km-etatik nahiko gertu.

Pere Closas, iazko lurraren erradioaren neurketaren arduradunari datuak pasatuz, iaz erabilitako prozedura bera aurtengo datuei aplikatuz, 6672 km-ko emaitza , lortu zuen, benetakotik 300km exkaxetara. Zergatik alde hori emaitza bat eta bestearen artean? Estatistika, puntu hodeiak eta erregresioen gauzak dira, konplikatuak hemen laburki azaltzeko. Emaitza ona, azken finean, bata zein bestearekin. Nere ikastetxeari dagokionez, hauek gure emaitzak:

Eguzkiaren altuera eguerdian: 49º.

Eguerdiko ordua (geuk neurtutakoa): 13h16, ordu ofiziala, 12h16min UT.

40º paralelorainoko distantzia, 345 km, iparrera.

Gure koordenatuak: 43.1170°N, 2.4170°W

Meridiana kalkulatzerako orduan, ia bete betean asmatu genuen -minutu baten bueltan errorea-. Eguzkiaren altueran, berriz, gradu bateko errorea izan genuen. Eguzkiak lainoen artean jotzen zuen eta ez zen oso garbia itzala. Horregatik, ziurrenez, errorea.

Dena den, izena eman zuten partaideen arteko %75tak ezin izan duenez neurketa egin, neurketa apirilaren 21ean errepikatzera goaz.

Eta datorren urtean ere egingo dugu, hLurraren erradioren neurketaren esperientzia urteroko hitzordua bihurtuz. Erroreetatik ikasiz eta gauzak ahal de neurrian hobetuz. Taldeen arteko harremanak indartuz eta ekintza internazionalizatuz, besteak beste.

Amaitzeko, hemen Bergarako Aranzadi ikastolako partaideak, facebookera igo genuen argazkian, munduari agurra luzatzen. Argazki hau eta beste partaide batzuek igotakoak, facebook-eko medida del radio de la Tierra taldean dauzkazue.