Hitzegin dugu hemen tenporen inguruan. Tenporak egutegi liturgikoaren data batzuk dira. Egun horietan gertatzen denak hurrengo hiruhilabeteen eguraldia adierazten omen du.

Dakizuen bezala Pello Zabala ibiltzen da tenporetan oinarritutako eguraldia aurresaten. Internetek zerbait ona badu: esaten dituzun gauzak hor gelditzen dira, betirako. Jasotako datuen arabera udaberria hotza eta euritsua izan da. Jaso da, dagoeneko, urte osoan egiten duen prezipitazioaren %70 edo %80 inguru eta tenperaturak ohikoak baino hotzagoak izan dira. Jarraian duzue Pellok udaberri honetarako egin zuen aurreikuspena, tenporetan oinarrituta. Hau da, azken finean, esan duena: Tenporen arabera, udaberria nahiko suabe joango da

Hemen bideo osoa:

Hemen duzue aurreikuspen bera, Radio Nerviónen egindako elkarrizketa batean: Pello Zabala nos habla sobre las témporas de Primavera.

Asmatu duela uste duzue? Orain dela gutxi udarako aurreikuspena egin zuen. Gauza ezberdinak esaten ditu gaztelaniazko eta euskarazko bertsiotan. Gaztelaniazkoetan dio tenporek udaberrirako esandakoa betetzen ari dela. Ez zen ba udaberria nahiko suabe joan behar? Hemen duzue udararako aurreikuspena: pronóstico en ETB para el verano 2013. Benetan harritzekoa titularra“Pello Zabala prevé un verano un tanto soleado, al menos en el interior, aunque en la costa la cosa no parece estar muy clara”. Ez da nekeza asmatzea hori esanda.

Laburtzen, antzinako ohitura bezala, bere grazia izango zuten tenporek. Baina gaur egungo kaleko jendeak tenporei kasu egiteak oso garbi uzten du zein maila zientifiko baxua dagoen. Eta espiritu kritikoaren nibela zero dela.

Sarrera eszeptiko hau, atzo hamar urte bete zituen Magonia blogari egiten diogun omenaldi txikia da. Zorionak!!

Iturria: Todo avatar

Hau irakurtzen ari bazarete, zerbait ez da ondo joan. Sarrera hau  11h12min-tan (UT), argitaratua izan da, solstizioaren unea (udakoa Hego hemisferioan, negukoa Ipar hemisferioan). Leihotik begiratzen baduzue, guztia hor dagoela ikusiko duzue. Arraztorik ez maien asteroideena, Niribu edo Hecobúlus. Eguzkiak ere ez du eztanda egin. n

Baina bada zerbait aldatu dena. Batzuren poltsikoak bete beteta daude, munduaren amaieraren inguruan saldu dituzten liburuak eta dokumentalak direla eta. Herei bai etorri zaiela ondo historia guzti hau.

Honekin batera NASA ridikuloa egiten ikusi dugu, beste behin. TIlargian ura aurkitu dutela ez dakit zenbat bider entzun ondoren (zenbat bider aurkitu leike gauza bera?) eta zenbait bider Marten bizitza aurkitu dutela esan ondoren,   munduaren amaiera ezeztatzen duen bideo batekin atera dira oraingoan. Abenduaren 22an argitaratzeko dago eginga baina “nahi gabe”, lehenago irten da. Ezin du, NASAk horrelako gauzen kontrako kanpainarik egin. Orain dela aste gutxi Benedicto XVI aitasantuan Beleneko izarra Jesus haurtxoak mugitzen zuen supernoba bat zela esan du. Eta NASAk ez du ezer esan. NASAk hori posiblea dela esan nahi du isiltasun horek? Hurrengo batean beste norbaitek munduaren amaiera iragartzen duenean, zer esan nahiko du? Posibletzat hartzen duela? Edo halako gauza guztien aurka aterako da hemendik aurrera?

Hemen bideoa.

Zerbait interesanteagoa amaitzeko Irulako Planetarioko Javier Armentiak,  Onda Vascan atzo egin zioten elkarrizketa batean. Ordu laurden bat besterik ez baina entzutea merezi du, behar bezala informatuta egoteko: Javier Armentia desmonta la teoría del fin del mundo

Ez da ezer falta 2012ko abenduaren 21erako. Eta hau jaso dugu facebook-en bidez.  Munduaren amaieraren seinale berri bat. Planeta guztien ezusteko lerrokadura! > Modu ironikoa off.

Jo dezagun Stellariumera eta ea hala den.

Horrelakoa izango da abenduaren 21eko egunsentia. Planeta guztiak lerrokatuta! Eta Stellariumen lurra kenduz gero, horizonte azpian Marte dagoela ikusiko genuen…lerrokatuta baita! Eta beste planetak bilatzen baditugu, guztiak lerrokatuta daudela konprobatuko genuen.

Baina ez da gauza berriak. Aste batzuk dira planetak goizaldean lerrokatuta dauzkagula. Ikusi, bestela, Gaizka Murgaren abenduren 9ko argazkia.

Planeten lerrokadura. 2012ko abenduaren 9a. Egilea: Gaizka Murga

Aiba, planetak abenduaren 9tik lerrokatuta eta ez da ezer gertatu.

Ez dago planeten inongo lerrokadura berezirik abenduaren 21ean. Berez, planetak beti daude gutxi gora behera lerrokatuta. Planu berean biratzen dute planeta guztiek eta hori dela eta ikusten ditugu beti nahiko lerrokatuta, zodiakoko konstelazioen artean.

Baina hori alde batera utziz, planetak hasierako irudiak erakusten duen posizioan egongo balira, ez genituen ikusiko Gaizkaren argazkian dauden bezala.  Merkurio eta Artizarra (Venus) elkarrekin agertuko ziren zeruko ingurune batean eta, kontrako aldean,  Marte, Jupiter, Saturno, Urano eta Neptuno, elkrrekin baita. Barnetik ikusiko genuke lerrokadura, ez pesrpektiban.

Amaitzeko, ikusi dezagun nola egongo diren planetak abenduaren 21ean. Eguzki sistema nola dagoen une bakoitzean erakusten duten zenbait simulatzaile daude online. Har dezagun, adibidez, Solar System Scope. Hau izango da planetan posizioa abenduren 21ean.

Ez dago inongo lerrokadurerik. Inolaz ere.

Ez dakigu zein tonto klasek ateratzen dituen tontakeri hauek sarera.  Baliteke norbaitek jendea nahita enredatzeko egindakoa izatea. Edo izan leike hau atera duenak bere tontakerietan sinestea. Edozein kasutan, ez da ezer berezirik gertatuko abenduaren 21an. Inolaz ere.

Benetan bitxia bideoan erakusten dena. baina ez geratu, soilik bukaerako moralejarekin.  Anne Germain asmatzaileak antzeko zerbait egiten du hildakoekin “komunikatzeko.

Bruselasen grabaturikoa da eta reality show baterako dela uste dute parte hartzaileak.

Aurreko astean izan zen Europa Leagueko finala. Hurrengo eguneko egunkarietan, portadako arkazkietan Radamel Falcaoren kamisetak harritu ninduen. Erabakiorra izan zen finalean, bi gol sartuz. Zera zoien bere kamisetak:

Believe. And you’ll see the glory of God

(Cree. Y verás la gloria de Dios)

Egutegira begiratzen diot. Ba bai, gezurra badirudi ere, 2012an gaude. Eta badago jendea, oraindik gauza horietan sinesten duena. Zeri egiten dio errreferentzia lema horrek? Jainkoak lagundu al zion, akaso, golak sartu eta finala irabazten? Ez dute nahiko sinesten Athleticekoek eta Jainkoak heren kontra egiten du? Idea ona izango zen, beraz, dirua harrobian edo fitxajetan gastatu beharrean, elisak egiten gastatzea?

Kristau ebangelikoa da Falcao. River Plateko jokalari zenean, belauneko lesio larria izan zuen eta luze jo zuen errekuperazioak. Proseu horrentan egoela gerturatu zen kristau horietara Falcao eta Jesúsek lagundu omen zion. Zer esan nahi du horrek? Lesiotik ondo atereratzeko hobe dela mediku eta fisioterapeuta onak bilatu beharrean Jainkoaren eskutan uztea dena?

Ezin ditut gauza hauek ulertu. Futbola bezalako lehia batean Jainkoak baten alde egiten badu, bestearen kontra egiten duela esan nahi du. Futbolean non, normalean, azkeneko klasifikazioa eta duzun presupuestoa nahiko arekatuta ibiltzen diren. Joku horretan sartzen al da Jainkoa?

Hori bai Athletico de Madril, gero Neptunora joaten da kopa lortu duel ozpatzera. Neptunorengana, jainko paganoa. Ez zituen ba Jainkoak horrelako gauzak oso ondo ikusten.  Bestaldean Athletic, Begoñako amarengana joaten dena tituluak eskaintzera. Guztz absurdua.

Gehiegi baloratzen ditugu kirolariak. Idoloak dira. Baina ez ahaztu, inoiz, kiroletan onak diren pertsona arruntak besterik ez direla.

Pentsamendu kritikoaren erreferentzia den James Randik, hitzaldia emango du gaur Bilbon.

IZENBURUA: Zientzia eta fenomeno paranormalak: mago bat laborategian
NON: Deustuko Unibertsitatearen Auditoriuma
ORDUA: 19:00
SARRERA: Dohain, aforo osatu arte (365 perstsona)

ANTOLATZAILEAK: Círculo Escéptico, Universidad de Deusto, Fundación Educativa James Randi eta El Correo

Hitzaldiaren sarrera Helena Matute psikologa eta Luis Alfonso Gámez kazetariaren esku.

Joateko aukera baduzu, ez galdu aukera pare gabe hau.

Nor den James Randi? Hemen duzue, hitzaldi batean:

Tira, munduaren amaiera gero eta gertuago dagoenez, astrologia ikasten hasi behar naiz, ea etorriko diren seinaleak irakurtzeko gai naizen. Ikastaro hau aurkitu dut youtuben. Itxura ona du.

Bueno, benga, bideoa ikustea ez baduzue nahi, ulertuko dut ;-). Jarraian komentarioak.

Bale, ikusten hasten naiz. Minutu bat pasa da eta ez dut piparrik ulertzen. Ez naiz behar bezala kontzentratuta egongo. Saiatuko naiz. Beste minutu bat ikusten dut. Eh! Itxaron!

Bi minututan 3 edo 4 aldiz aipatu du Plutonen eragina. Baina ez dugu erabaki ba Pluton ez dela planeta? Bale, bale, beste sailkapen bat du orain, baina bere eraginak hor jarraitzen du. Baina orduan Eris, Quaoar, Makemake, Haumea,…eta estilo bereko gorputz guztiek ere eragina izango dute, ez? Ceres ez aipatzearren. Pluton baino txikiagoa da, baina borobila da eta askoz ere gertuago dago. Ez du eragin handiagoa izango? 

Suposatzen dut irakurle gehienak jakingo duzuela astrologia tontakeri bat dela. Sarrera honen helburua, horren aurkako aurgumentu sinple batzuk ematea besterik ez da, ez haserretu. Astrologiak ez du funtzionatzen eta ezin du funtzionatu. Baina gainera inongo seriedaderik gabe egiten bada…

Paradoxikoak gara gizakiok. Ez dugu inongo beldurrik ez dakit zer energia arraro igortzen duen power balance bezalako lelokeria bat eskumuturrean jantzita eramateko. Ez dira ba arriskutsuak uhinak? Ilea hasten duelakoan saltzen duten zaldientzako xanpu bat kaleratzen bada ere, hor goaz, buru-belarri, probatzera, xanpu horrek zer duen jakin gabe. Uhin elektromagnetikoez, berriz, beldur gara. Zergatik?

Badira arriskutsuak diren uhin elektromagnetikoak: ionizanteak. X izpiek eta argi ultramoreak frekuentzia altua dute eta, beraz, energia handikoak dira. DNAn kalteak sortzeko gai dira. Kontuz horiekin. Baina besteak ez. Artikulu hau argi naturalaren edo artifizialaren azpian irakurtzen egongo zara. Beldurrik ez? Ba jakin ezazu argi hori dela eta jasotzen duzun energia, inguruko wi-fi eta mugikor guztiena baino gehiago dela. Argi ikuskorra uhin elektromagnetiko bat besterik ez da. Wi-fi eta mugikorretan erabiltzen diren mikrouhinek baino frekuentzia altuagoa duena. Energetikoagoa, beraz. Baina ez arriskutsua, jakina den bezala. Nola izango dira ba orduan kaltegarriak energia gutxiago duten uhin batzuk?*

Mikrouhinak erabiltzen dira wi-fi eta telefonian. Mikrouhin labean bezala. Mikrouhinek, uhin elektromagnetiko guztiak bezala, ur molekulak bibrarazten dituzte ingurua berotuz. Baina potentzia izugarria erabiliz, antenetatik jasotzen duzuna baino milioika aldiz gehiago. Ez da ideia ona Anoetako estadioko foku batera igo eta eskua zentimetro batera ipintzea. Erre egingo zara, mikrouhin labearekin bezala. Baina erre besterik ez.

Paranoiko samarrak gara eta eskoletatik wi-fia kentzeko eskatzen dute askok. Legeak markatzen duen potentzian, ez dago inongo arriskurik. Energia gehiago igortzen dute geletako fluoreszenteek. Zergatik ez kendu horiek?

* Hemen azpian duzun eskeman fijatzen bazara, mikrouhinak infragorria eta irrati uhinen artean daude. Inork ez du protestatzen infragorria dela eta. Inork ez du protestatzen irrati uhinak direla eta (azpaldi hasi ziren irrati emisioak, jakina den bezala, eta ez da arazorik aurkitu). Zergatik eta nola egingo digute zerbait mikrouhinek eta ez besteak? Horrez gain, ez dago inongo ikerketa seriorik horren alde egiten duenik.

Horrela deskribatu zuen ikusi zuena Rodolfo Ferraiuolok, blog honetan sarri agertzen dena:

“A simple vista se observaba brillante y difuso (de mag. 2 a 2,5) y, se percibía cierto pequeño núcleo más brillante, casi estelar. Parecía dividido en dos partes y tenía aspecto cometario la zona más destacada; todo el conjunto tendría unos 3º en diámetro. El área más brillante (zona más destacada) se extendía hacia el sur y sudoeste y, la otra parte hacia el oeste prácticamente. Se hallaba en la constelación de Cetus (a casi 30º al sur de Júpiter) y lentamente se desplazaba hacia Eridanus, hacia el este-noreste (aprox. 10º en 8 minutos).”

40 minutuz, gutxienez, ikusi zuten objektua. Gero eta distira gutxiagorekin, hori bai. Prismatikoak behar ziren azkeneko momentutan ikusi ahal izateko.

Comunidad Astronómica Aficionada Chilenakoek bere facebookeko perfilean objektuaren zenbait irudi argitaratu dituzte.

Egilea: Miguel Carvajal

Egilea: Daniel Munizaga

Kasulitatez, Farid Char Atacaman zegoen une horretan VLTko teleskopioen ondoan timelapse bat egiten. Eta objektua bere timelapsean jaso zuen. 0:14 eta 0:18 segunduen artean agertzen da.

Askok usteko zuten OVNI bat zela. Horrela zen baina, astronomoek, ez zuten teoria arrarorik eraiki fenomenoaren inguruan. Abiadura ikusita, garbi zegoen ez zela orbitan aurkitzen zen objektu bat, azkarrago mugitzen bai dira horiek. Atmosfera barruan egon behar zuen. Baina, zer zen?

Egun gutxitara heldu zen azalpena. Ikusi zutena,  Fengyun-2F txinatarren satelite metereologikoaren jaurtiketarekin lotura izango zuen. Bat datoz jaurtiketa unea eta noiz ikusi zuten heren buru gainetik pasatzen. Jaurkiketa kohetearen fase bat izango zen, ziurrenez. Kometa itxura, jaurtitako gasengatik zen.

Adibide bikaina horrelakoetan nola pentsatu behar den erakusten zuena. Ez gara hasi behar hipotesi “exotikoak” muntatzen. Guk ez ezagutu arren, azalpen logikoa du ikusten ari garena. Ezinezkoa izango da kasu guztian zer zen jakitea. Baina ziur azalpen logikoa duela.

Ez zen harritzekoa izango tenporen jatorria paganoa izatea. Horrela da iturri batzuen arabera. Gaur erabiltzen diren datak, berriz, egutegi liturgikoan sartuta daude eta ez dago jakiterik jatorrizkoekin bat datozen. Baina, demagun zuzenak direla eta azter ditzagun, gainetik, tenporen datak. Udaberriko tenporak, adibidez, Garizumako bigarren asteko asteazken, ostiral eta larunbatean dira. Inauteriak bukatzen direnean hasten da Garizuma. Eta, dakigun bezala, Inauterien datak Ilargiaren fasearen arabera aldatzen dira urtetik urtera. Honen arabera, tenporen kontu hau Ilargian oinarritzen dela pentsatu al dugu. Baina Neguko tenporetara jotzen badugu, haiek Santa Luzia egunaren ondorengo, hau da, abenduaren 13aren ondorengo, lehenengo asteazkena, ostirala eta larunbata dira. Ez du, kasu honetan, inongo loturarik Ilargiarekin. Hau da, ez da irizpide finkorik ikusten.

Pello Zabala ikusi nuen Gabonetan GoiTBn tenporataz hitzegiten. Iragarpena egiteko prozedura aldatu egin duela esan zuen, beste inguru batzuetan egiten zen bezala, kontratenporei ere begiratu behar zaielako. Zer esan nahi du horrek? Aldaketa aurretik ez zuela iragarpenetan asmatzen? Asmatzen al du orain?

Asko miresten dut Pello. Inork bezala daki Naturak bidaltzen dituen seinaleak irakurtzen. Maixua da horretan. Eta lan etnografiko ona egiten ari da tenporen sistema errekuperatzen. Gure kulturaren zati garrantzitsua da. Funtzionatu ezin duen eguraldi iragarpen antzinako sistema.

Debagoieneko ostiraleko Goiena paperean argitaratutako artikulua da hau.